NIETZSCHE 5

Konu: Etik sorunları düşünenler için öğrenci aramak mutluluklarının şartıdır.

1.    “Böyle Buyurdu Zerdüşt”ün başında; Zerdüşt bir gün, on yıldır yalnız yaşadığı dağdaki mağarasının önünde durur ve doğmakta olan güneşle konuşur. Ondan aldıklarını artık aşağıdakilere iletmesi gerektiğini söyler güneşe. Kısacası Zerdüşt’ün mutluluğu, güneşten aldıklarını insanlara ulaştırmasına bağlıdır. Güneş de anlayacaktır bunu; çünkü kendisini, kartalını ve yılanını aydınlatmamış olsaydı; güneş de mutsuz olurdu; böyle düşünür Zerdüşt.

Demek; güneşin de, Zerdüşt’ün de (aydınlanmış kişilerin) mutluluğu başkalarını aydınlatmalarına bağlı…

2.    Sorumuzu soralım: Zerdüşt güneşten aldıklarını neden aşağıdaki insanlara iletmek zorunda olsun ki; neden mutluluğu buna bağlı olsun?

3.    Sembollerle konuşuyordu Nietzsche.

Sembolleri açmayı deneyerek başlamalıydık; biz de öyle taptık:

Bir ara Zerdüşt, güneşe hitap ederken, ona “bilge” der.

Demek söz konusu bilgelik… Zerdüşt yalnızlığında (dağda), güneşten aldığı bilgeliği kalabalık içinde kendisini yitirmiş insanlara iletmek istiyor.

Öyleyse ondan alacağımız gerçeklikle ilgili bilgiler değil: Değerlerle ilgili.

Ve güneş bilgeliğin sembolü…

4.    Sorumuz netleşti:

Peki; neden bilgeler bilgelikle ilgili bilgilerini başkalarına iletmek zorundalar? Neden mutlulukları buna bağlı?

5.    Telsizin bilinmediği bir dönemde, uzak mesafelerden konuşmanın mümkün olduğunu fark etmiş birini tasarlayın: Düşüncede telsizin nasıl yapılacağını da ayrıntılarıyla düşünmüş… Durmadan bu olasılıklar ve yapılabilecekler kafasında… Durmadan düşünüyor… Apaçık görüyor uzaktan konuşmanın mümkün olduğunu; ama hiç denemiyor…

Olabilir mi bu?

Düşündüklerini gerçekleştirme fırsatı verilmezse, bilgisi boğmaz mı bu kişiyi?

6.    Etik alanda daha da olanaksız bu durum: Değerli yaşamı gerçekleştirecek ölçüde aydınlanmış birini tasarlayın, kendi gibi düşünen insanlar yaksa çevresinde, ne işe yarar bu konudaki bilgeliği?.. Örnek olarak en kusursuz dostluğu kuracak olgunlukta ama, o olgunlukta biri yoksa yöresinde…

Bu nedenle etik konularda düşünüp (ama ders vermek için düşünmekten söz etmiyorum, yaşamı ciddiye alıp düşünenler için sözüm) bilgeliğini başkalarına geçirememek katlanılır şey olmamalı…

7.    Görüldüğü gibi teori kurmuyor Nietzsche, teorisinden çıkarılabilecek sonuçlar çıkartmıyor… Değerli bir yaşam tasarlayan insanların boğulmamak için insan yetiştirmek zorunda olduğunu söylüyor: Bir fenomen (bir tür yaşantı) sözünü ettiği.

Söylemiyor yalnızca, bu tür insanların neler yaşadığını da sanat diliyle anlatıyor: Zerdüşt kitap boyunca öğrenci peşindedir. Onlardan ayrılır, arada yalnızlığına çekilir ama; yeniden yeni öğrenciler arar… Yalnızlığa çekilmemişse öğrencileri içindir; dağına çekilmişse öğrencileri için yalnızlığı seçmiştir…